Strong Arm Cider

Ik ben weer aan het experimenteren met cider. Vorige maand heb ik opnieuw cider gemaakt van biologisch appelsap. Het is eigenlijk een herhaling van experiment 1 en experiment 4, alleen heb ik deze keer gebruik gemaakt van cidergist. Het maximale alcoholpercentage dat deze gistsoort overleeft is 8%. Bij champagnegist, die ik eerder gebruikte, ligt dat op 12%, wat tot gevolg had dat mijn vorige ciders kurkdroog waren. Het lijkt erop dat cidergist wat minder actief is, want na anderhalve week gisten was de cider nog vrij zoet. Ik heb de negen flessen toch maar gebotteld, ook al bestaat de kans dat het wederom explosief gaat aflopen. Ik hou de flessen nu nauwkeurig in de gaten: bij de eerste tekenen van omhoog gedrukte stoppen, rest er opnieuw niets anders dan ontmanteling in de douchecel. 

Interessanter is mijn laatste brouwsel dat ik daags na het bereiden heb omgedoopt tot ´Strong Arm Cider´. Het trainingseffect voor de armen, nadat je circa negen kilo appels en peren hebt staan raspen met een eenvoudige keukenrasp, is namelijk aanzienlijk. Ik heb geprobeerd een mooie balans te vinden tussen bitter, zoet en zuur en heb de volgende soorten gebruikt: - 4250 gram Goudreinetten, 1500 gram Elstar, 1500 gram Granny Smith´s en 1700 gram Gieser Wildeman peren (die ik tot voor kort steevast Wilde Gieserman heb genoemd). Ik heb de appels en peren gewassen, gevierendeeld, ontklokhuisd en daarna fijn gerasp. Dat was niet fijn, want het duurde ongeveer anderhalf uur voor het klaar was, en de kramp in handen en armen begon al veel eerder. Maar ik heb doorgezet, want ik wilde - nota bene midden in het appelplukseizoen - nou toch eens cider maken van verse vruchten! Bij wijze van experiment besloot ik eerst de pulp een paar dagen te laten gisten: ik voegde een zakje cidergist, wat gistvoeding en 250 ml appelsiroop toe (toch nog even wat extra suiker). 

De emmer vervolgens afgesloten met deksel en waterslot en die gebroederlijk naast de vergistingsfles van het vorige experiment gezet. Er kwam de volgende dag wel een beetje druk op het waterslot, maar bubbelen wilde het niet. Ik heb de pulp verschillende keren omgeroerd, met een ontsmette stampotstamper, me onderwijl realiserend wat een aparte hobby ik toch heb en dat ik wellicht beter postzegels, bouwpaketten of desnoods tuinlaven kan gaan verzamelen. Maar het waterslot bleef stil, en toen bedacht ik me ineens dat de deksel misschien niet goed zou afsluiten. En jawel, ik hoorde een licht gesis bij de rand, ten teken dat het gisten wel degelijk op gang was gekomen. Dus zette ik een paar stapels boeken (andere uit de hand gelopen hobby) op de deksel en het waterslot kwam weldra tot leven!

Na drie dagen vond ik het genoeg en besloot de gegiste pulp te gaan uitpersen. Het leek me het beste om de pulp door een (grondig uitgespoelde) theedoek te persen die ik boven een andere emmer spande. C. wilde me daarbij graag een handje helpen, en ik las in haar ogen: "ik hou erg veel van je, maar je doet soms rare dingen", want dit lukte natuurlijk voor geen meter. Ik heb daarna de pulp - beetje voor beetje - in de theedoek geschept en met de hand uitgeknepen. Het steriele werken tijdens de voorgaande handelingen leek me op dat moment dan ook volkomen zinloos geweest. Het zo verkregen, half vergistte appelsap heb ik in de grote fles gedaan en dat heeft uiteindelijk nog drie weken gegist. Afgelopen maandag heb ik de cider gebotteld; de smaak is veelbelovend, maar ik ben wel eerder ten onrechte lovend geweest over mijn eigen proto-cider. Afwachten dus, minstens een maand of drie...

En om die onzekere tijd toch goed door te komen, heb ik samen met broerlief weer een kleine bestelling geplaatst bij de ciderwinkel. Want mijn eigen brouwsels naast echte Engelse ambachtelijke, biologische ciders zetten, da´s toch appels met peren vergelijken. In mijn nadeel uiteraard...

Slainte Mhath!

Mijn broer is kok. Hij is de geestelijk vader van de productlijn Slainte Mhath - pure celtic food. Alleen de beste, eerlijke (en dus biologische) chutneys en andere delicatessen krijgen het predicaat ´Slainte Mhath´. Dat staat voor ´goede gezondheid´, en verwijst naar onze Keltische roots. De producten zijn op dit moment alleen nog beperkt verkrijgbaar in kleine familie- en vriendenkring.

Mijn broer is ook op andere vlakken erg creatief. Afgelopen week ontving ik het eerste exemplaar van de Slainte Mhath nieuwsbrief, waarin de organisatie zich excuseerde voor de vertraagde levering van enkele nieuwe chutneys en jams. Oorzaak was dat de maker van de etiketten - na herhaald verzoek - nog  steeds niet in productie was gegaan...

Oeps, dat was ik inderdaad nog vergeten. Dus snel maar even die etiketten voor hem geprint. En ik heb - geheel in de huisstijl van Slainte Mhath - voor mijn eigen cider een etiket ontworpen. De cider, op basis van het biologische sap van appel en zwarte bes, past erg goed in de productlijn van Slainte Mhath. Maar daar mag de grondlegger binnenkort zelf natuurlijk zijn oordeel over vellen.

cider #6 gebotteld

Mijn vorige cider heeft precies een week gegist en toen kon ik ´m bottelen. Mijn laatste cider - op basis van siroop van appel en zwarte bes - heeft wel ruim drie weken gegist en zelfs toen stond er nog wat druk op de fles. De laatste week pruttelde het waterslot nog maar af en toe, dus eergisteren besloot ik om te gaan bottelen. Dat was een goede keuze want de hydrometer gaf aan dat vrijwel alle suiker was vergist. De reden dat deze cider zo lang gistte, zit ´m in het hoge suikergehalte bij aanvang. Ik had zoveel suiker aan de most toegevoegd, dat het soortelijk gewicht op ruim 1080 uitkwam. En dat levert een alcoholgehalte van ronde de 11 % op. Ik heb nog nooit zo´n sterke cider gemaakt en het is de vraag of het een succes gaat worden. Want de smaak van de proto-cider was vooral ´sterk alcoholisch´. Geen spoor van appel of zwarte bes te bespeuren! Voor het bottelen heb ik aan elke fles nog een theelepel suiker toegevoegd, in de hoop dat de cider nog wat koolzuur op de fles gaat vormen. En dan is het voorlopig maar even afwachten hoe deze zich gaat ontwikkelen...

cider van appel en zwarte bes

Mijn vorige cider experiment met appel- en ahornsiroop (cider # 5) lijkt een groot succes te worden. De cider heeft - twee weken na het bottelen - een fijne zoete smaak, is niet zuur, en begint langzaam aan wat koolzuur te ontwikkelen zonder meteen explosief te worden. Nog een paar weken afwachten; vier weken na het bottelen zou de cider goed drinkbaar moeten zijn... Deze cider verdient wellicht dus navolging, maar ik kon het niet nalaten een nieuw experiment te starten. Afgelopen woensdag heb ik 8 liter cider gemaakt van op basis van biologische appel-/zwarte bes siroop.  De verhouding appel/bes is 94/6. Eerst een paar liter water opgekookt en hierin 3 flessen (400 ml) siroop en 750 gram biologische kristalsuiker opgelost. Na afkoelen tot ca. 40 graden heb ik dit mengsel in de 10 liter vergistingsfles gegoten (fles gereinigd met mengsel van sulfiet en citroenzuur). Twee theelepels gistvoedingszout en een theelepel citroenzuur (kristallen) toegevoegd. Daarna de vergistingsfles met gekookt en afgekoeld water afgevuld tot 8 liter. Toen de temperatuur onder de 35 graden was heb ik de gist (5 gram champagnegist) toegevoegd. Het soortelijk gewicht van de protocider was iets meer dan 1080, waarmee het alcoholpercentage op ruim 10 % moet gaan uitkomen... De fles staat inmiddels al twee dagen fors aan het bruisen en kolken!

cider #5 gebotteld

Zo. Het kost wat tijd, maar dan heb je ook wat. Ik heb vanavond 23 flessen gebotteld van mijn nieuwste appelcider, die vandaag precies een week heeft gegist. Door de hoge temperatuur op de bovenkamer is het wel erg snel gegaan. Ik moet wel bekennen dat ik alle luxaflex heb openstaan, want ik wil zoveel mogelijk zon in de kamer hebben, voor mijn tomatenplanten. Dus even de emmer afgedekt tegen directe zoninstraling; ik vind 17 liter appelazijn wel erg veel van het goede. Eigenlijk is het trouwens appel-esdoorncider, want er zit een beetje ahornsiroop in. Ik heb bij een vorige cider gemerkt dat ahornsiroop suggereert dat de cider even op hout gelagerd is geweest. Altijd goed.

Voor het bottelen heb ik met de hydrometer het soortelijk gewicht gecheckt: er zit vrijwel geen suiker meer in de gist, en de meter zegt dan ook: "bottle". Maar bij proeven merkte ik dat de proto-cider wel degelijk wat zoetig is. Dus besloot ik voor het bottelen geen extra suiker meer toe te voegen. Ik wil het risico niet lopen weer een explosief goedje te brouwen...

Cider # 4 en #5

Cider maken van biologisch appelsap, dat moet ik misschien niet meer doen. Mijn vorige poging #4 is eigenlijk mislukt, voor zover je dat kunt zeggen, vijf weken na het bottelen. De cider is heel erg zuur en wil ook niet klaren. Na drie glazen, als je de wereld een beetje voor een doedelzak begint aan te zien, dan is het wel te doen. Want alcohol zit er genoeg in, maar eerlijk is eerlijk: lekker is het niet. 

Daarom heb ik gisteren een nieuwe cider aangezet, deels volgens een vertrouwd recept: cider op basis van appel- en ahornsiroop, zonder een giststarter te maken. Om precies te zijn staat er nu 17 liter cider te gisten, gemaakt van: 

- 3 L biologische appelsiroop en 0,2 L ahornsiroop;

- 1 zakje champagnegist (5 gram);

- ca. 3 gram gistvoedingscomplex;

- 2 theelepels citroenzuur

kweekkas

Zo, het heeft even geduurd, voordat ik weer tijd kon vinden om iets te schrijven. ´t Is druk in dit jaargetijde, op alle fronten. Op dit moment is er nog geen nieuwe cider in de maak, maar ben ik vooral bezig alle voorraad van de afgelopen tijd te consumeren. De 100% biologische appelsapcider begint op zich een sympathiek koolzuurtje te ontwikkelen. Maar de nadruk ligt wel op ZUUR, want eigenlijk is ´ie niet echt te pruimen, behalve met een flinke scheut vruchtensap er doorheen. Dat heeft te maken met mijn champagnegist, die hoge alcoholpercentages overleeft. Zaak dus, dat ik snel eens echte cider-gist bestel, die het loodje legt bij alcoholpercentages boven de 7 - 8 % en dan nog wat suiker overlaat voor de eindgebruiker.

Belangrijker zaken: ik heb al eerder geschreven over Hugh Fearnley-Whittingstall en zijn aanstekelijke televisieprograma´s. Ik heb ondertussen - met dank aan broerlief - vrijwel alle DVD´s van hem gezien. En aanstekelijk is het zeker, want sinds een paar maanden heb ik op zolder allerlei bakjes en potten staan, met een volledig willekeurige selectie van groenten en kruiden, zelf opgekweekt uit verschillende zaden. De kids vinden het ook wel interessant en M. laat geen mogelijkheid onbenut om mensen te melden dat "papa een plantage op zolder heeft". Ik heb ondertussen verschillende soorten tomatenplantjes staan. En paprika en pompoen (allebei gewoon opgekweekt van de zaadjes van de groentes van de AH), tijm en rozemarijn. Erg leuk allemaal, er was alleen nog een probleem. Want waar moet dat spul straks naar toe als het groter begint te worden? De oplossing zit er aan te komen, want we hebben besloten om ons tuinschuurtje te gaan vervangen voor een heuse houten kweekkas!

Ik was er al een tijdje mee bezig, maar naast het ´praktische´ houden we ook wel van ´mooi´. En alle kweekkassen zijn wel praktisch, maar vooral erg lelijk om tegenaan te kijken. Totdat ik bij de Intratuin een (western red cedar) houten kweekkas zag staan. Mooi! Ik durfde het bijna niet serieus ter sprake te brengen, maar toen C. het kasje zag was ze ook verkocht. Dus afgelopen vrijdag hebben we ´m besteld en binnenkort gaan we serieus ´kweken´... Ik kan niet wachten, binnenkort meer...

Bottling & Tasting

Cider maken is een leuke bezigheid. U hoort mij dan ook niet klagen, maar soms moet je je er wel teven toe zetten, als het weer tijd is om te bottelen. Het gisten was anderhalve week geleden al stilgevallen, en ondertussen hoopte ik dat de cider wel wat zou klaren. Maar nee, het bleef gewoon troebel.

Dus ben ik gisteravond gaan bottelen: dat betekent de hele handel van zolder halen, flessen, emmer en hevel spoelen, ontsmetten en nog eens spoelen, plastic stoppen uitkoken, soortelijk gewicht meten, etc, etc, etc. Eigenlijk is het best een heerlijk, rustig werkje, maar om de vreugde nog wat te vergroten, besloot  ik een fles van mijn laatste cider-experiment te proberen. Het is de dubbel gegiste, peren-esdoorncider, die ik ruim drie weken geleden bottelde. Eerst even goed gekoeld natuurlijk en daarna - met een prachtige plop! - de fles geopend. Proeven en ... heerlijk! Dit is wel mijn mooiste, mousserende appelcider tot nu toe, en C. is het helemaal met mij eens.

Enfin, dat bottelen verliep verder in een goede sfeer, en nu staan er op het aanrecht weer negen ciders in de dop. Spannend is het wel, want de vorige keer dat ik cider van dit troebele appelsap maakte, heb ik het letterlijk  en figuurlijk verknald. Ik had toen weliswaar nog geen hydrometer, en zou waarschijnlijk wel hebben gezien dat de cider nog te veel suiker bevatte... Maar toch hou ik deze flessen de komende weken scherp in de gaten.

vergist

Twee dagen geleden maakte ik een korte filmopname van het gisten in de fles. Ik had namelijk nog niet eerder zo´n heftige activiteit gezien. Het bruisen was duidelijk hoorbaar en de vloeistof kolkte zelfs een beetje. Dit korte filmfragment is real-time, geen versnelde opname. Die giststarter heeft z´n werk dus wel gedaan. Maar nu, twee dagen later, is de activiteit vrijwel geheel verdwenen. Het waterslot pruttelt nog maar af en toe: de gist lijkt ineens volkomen uitgeput... Heb ik me met die appelsap dan toch weer vergist?

cider experiment #4

Afgelopen weekend ben ik een nieuw cider experiment begonnen. Of eigenlijk is het een herhaling van mijn jammerlijk mislukte eerste poging. Maar ondertussen ben ik wat ervaring, geduld en een hydrometer rijker, dus kan het alleen maar beter gaan. Ik maak weer cider van het allerbeste, ongefilterde biologische appelsap.

Voor het eerst heb ik een giststarter gemaakt volgens het boekje. Ik heb hiervoor een zakje champagnegist opgelost in een klein beetje lauwwarm water. Vervolgens 100 ml biologische appelsiroop door een halve liter appelsap heen geroerd. Dit mengsel iets verwarmd en er twee vitamine C tabletten en een theelepel citroenzuur in opgelost. Dit mengsel heb ik teruggekoeld tot iets onder de 35 Graden en er daarna twee theelepels gistvoedingszuur en de gist doorheen geroerd. Bij gebrek aan watten, heb ik een (met sulfiet gereinigde) fles dichtgestopt met een prop keukenpapier en naast de radiator gezet. De giststarter moet daarna ruim 24 uur staan, zodat de gistcellen zich kunnen vermeerderen, en het gistingsproces straks sneller kan verlopen. Een sneller gistingsproces schijnt de kwaliteit van de cider ten goede te komen.

Dat proces is ondertussen heel goed op gang gekomen, want sinds eergisteren staat ruim 7 liter appelsap flink te gisten. Om de smaak te verbeteren heb ik er ook nog een halve liter appelsiroop door gedaan. Hiermee kwam het soortelijk gewicht van de most uit op 1060. Ik weet niet waar cider ophoudt en wijn begint, maar met deze waarde komt het alcoholpercentage ergens uit tussen de 7 en 8 %. Jammer dat je bij dit soort dingen altijd zo lang moet wachten...

cider experiment #3

Experimenteren met cider blijft spannend en leuk. Op 19 januari deed ik de most voor mijn peren-ahorn cider in de Grote Vergistingsfles. Precies veertien dagen later - op 2 februari - was de gist uitgewerkt en bottelde ik een gedeelte van de cider. En inmiddels hebben we al een enkele flessen geproefd: droog maar lekker! ´t Is nu nog bitter koud buiten, maar als we straks in ons tuintje, met de witte winterkop in de voorjaarszon van deze gekoelde cider kunnen genieten, dan zal het leven mooi zijn. Zonder cider is ´t trouwens ook mooi, maar net iets minder.

Bij wijze van experiment liet ik bij het bottelen van deze cider een paar liter achter in de vergistingsfles. Ik voegde 250 ml appelsiroop (met daarin nog wat extra suiker opgelost) en wat gist toe en sloot de fles weer af, voor een tweede gisting. Ik weet helemaal niet of dat wel kan, dus is er maar een manier om erachter te komen: doen. Een paar dagen geleden was de gist geheel uitgewerkt, en toen had ik eigenlijk al kunnen bottelen. Maar het mooie is - als je dit al een paar keer hebt gedaan - dat je er steeds meer geduld voor krijgt. Dus heb ik vandaag precies zeven flessen kunnen afvullen. Ik heb de verse cider natuurlijk even geproefd en die smaakte nog niet goed, maar wel veelbelovend. Ik heb voor het bottelen nog vier eetlepels ahornsiroop toegevoegd, want ik wil wel graag bubbels in het glas. En nu eerst maar ´s een maand wachten...

brood met cider

In dit geval betekent brood met cider niet brood eten en cider drinken, maar brood maken mèt cider. De basisingrediënten voor luxe broodjes zijn: 500 gr. bloem, een zakje gist, 200 ml. melk, 1 ei, 50 gr. boter, 10 gr. zout en 20 gr. suiker. Maar hier is de melk vervangen door eenzelfde hoeveelheid cider. Zelfgemaakte cider, van peren- en ahornsiroop. Twee van de acht broodjes kregen een laagje geraspte kaas, in cider gedrenkt. Het rijzen van het deeg ging wel wat langzaam, maar de smaak van de afgebakken broodjes was geweldig. Tip & tevens waarschuwing: gebruik biologisch spelt-meel en je wilt nooit meer ander brood eten!

toch explosief

De twaalf flessen cider, die ik twee weken geleden bottelde zijn sinds vandaag op. Dat heeft in dit geval weinig te maken met mijn persoonlijke alcoholconsumptie of de sublieme kwaliteit van de cider. De koolzuurvorming in de flessen ging de afgelopen week zo snel dat de stoppen een voor een omhoog kwamen, slechts tegenhouden door de stalen kooitjes. Spoedig consumeren was het devies. De meeste flessen begonnen direct na het openen flink te schuimen en bij een van de laatste spoot de cider wel twintig centimeter hoog. Net niet tegen de onderkant van de keukenkastjes.

Conclusie: het is een slecht plan om - als de most vrijwel is uitgegist - extra siroop toe te voegen. En als dat dan niet verder wil gisten, dan maar te gaan bottelen. Want het kleine beetje overgebleven gist is blijkbaar nog voldoende om van de flinke hoeveelheid suiker veel te veel koolzuur te maken.

En verder denk ik dat je beter met cidergist kunt werken dan met champagnegist. Cidergist gaat eerder ten onder aan de zelfgemaakte alcohol, terwijl champagnegist blijft doorwerken tot boven de 10 procent.

Al doende leert men. Maar cider maken van biologisch appelsap, dat ga ik zeker nog eens doen.

uitkomst cider experiment #2

Precies vier weken na de start van cider-experiment #2, was ik het zat. Het probleem was dat het waterslot al weken geleden vrijwel tot rust was gekomen, maar nog wel onder druk bleef staan. Dus besloot ik de vergistingsfles te openen om te zien wat ik er van had gebrouwen... Conclusie na het proeven: behoorlijk zuur! De hydrometer gaf ook aan dat er vrijwel geen suiker meer aanwezig was. Dus besloot ik de fles over te hevelen, de vergistingsfles te reinigen (droesem op de bodem eruit spoelen) en de cider weer terug in de vergistingsfles te doen. Ik deed er zo´n 250 ml appelsiroop bij, waterslot erop, en zette de fles weer lekker naast de verwarming. Ik hoopte dat het kleine beetje aanwezige gist en suiker weer wonderen zouden gaan doen. Maar in de dagen erna bleef het hetzelfde beeld: geen borrelend waterslot, maar wel druk in de fles. Dus heb ik  - uit arren moede - de cider een paar dagen later gewoon gebotteld. In totaal zijn het twaalf flessen. 

Na het bottelen de flessen op een veilige plaats gezet en natuurlijk nauwlettend de stoppen in de gaten gehouden (letterlijk en figuurlijk). Eergisteren kreeg ik de zenuwen, want het leek alsof er een stop wat omhoog was gekomen. Slecht nieuws, ik weet ondertussen hoe explosief die flessen kunnen zijn. Dus de bewuste fles meteen mee naar de badkamer genomen en in de douchecel geopend. Zat er totaal geen kracht in! Nog geen plopje kon er van af..

Nou ja, dan maar koud zetten en proeven. Het oordeel is niet eens beroerd: C: "Nou, die heeft best potentie..."

Gisteren hebben we nog een fles geopend en die plopte zowaar! De cider is binnen een paar dagen prachtig mousserend geworden. Hij smaakt eigenlijk erg goed: fris, beetje bitter en zoet, met een aangename  afdronk. En het leuke is dat ik deze variant nog nooit eerder heb geproefd. Spannend of de resterende flessen zich goed blijven ontwikkelen. Maar de conclusie is nu al: experiment geslaagd!

cider van peren- en ahornsiroop

Begin dit jaar overwoog ik om voorlopig alleen alcohol van eigen makelij te drinken. Gelukkig heb ik me dat toch niet voorgenomen (en wereldkundig gemaakt), want na het eerste, volledig mislukte cider-experiment staat fles # 2 nog steeds te gisten. En aangezien je na het bottelen minstens nog een maand moet wachten, zou ik zo onbedoeld geheelonthouder zijn geworden. Desalniettemin besloot ik om mijn kansen te gaan spreiden. Ik had immers nog een kant-en-klaar blik voor peren-cider in de kast.

Maar ik wilde geen gebruik maken van het meegeleverde zakje yeast and sweetener. Daar zit blijkbaar kunstmatige zoetstof in, en die wil ik er niet in hebben. Dus gebruikte ik een zakje champagne gist, van Brouwmarkt. Daar moet je wel eerst een gist-starter voor maken. Dat heb ik gisteravond al gedaan:

Eerst twee theelepels gist in een klein beetje lauw water opgelost, en even laten staan; dat ging - zoals het hoort - een beetje schuimen. Daarna een kwart liter appel-limoen sap (Fairtrade) aan de kook gebracht en 75 gram suiker erin opgelost. Dit teruggekoeld tot 30 °C en daarna twee theelepels gistvoedingscomplex toegevoegd. Vervolgens de gist er doorheen geroerd. Dit mengsel in een schone fles gedaan, waterslot erop en naast de radiator gezet.

Vandaag heb ik de most klaargemaakt. Eerst een paar liter water verwarmd en hierin 900 gram suiker opgelost. Daarna de perensiroop er doorheen geroerd. Dit mengsel in de vergistingsemmer gegoten, nadat ik die met een mengsel sulfiet en citroenzuur had gereinigd. Vervolgens de emmer verder afgevuld tot 18 liter met warm en koud water, ervoor zorgend dat de temperatuur van de most uiteindelijk op 30 °C uitkwam. Als laatste heb ik er de giststarter doorheen geroerd. Omdat ik die niet bijzonder actief vond, heb ik er stiekum nog een extra theelepel gist doorheen gedaan, voor de zekerheid.

Daarna met mijn nieuwe hydrometer het soortelijk gewicht van de most gemeten: net aan 1040. Ik vind dat wat weinig, want daarmee komt het alcohol percentage op 5 % uit. Dus besloot ik het suikergehalte te verhogen. Suiker wilde ik niet meer gaan oplossen, maar ik had nog wel wat ahornsiroop (Biologisch van ´Alnatura´, kwaliteit A) staan. Dat leek me qua smaak interessant om te proberen en ik heb er dan ook ruim 150 ml van bijgedaan. Nog even een beetje gewone suikersiroop erbij om het soortelijk gewicht op 1045 te brengen: je moet dan ongeveer 6 % alcohol krijgen. 

Toen kon uiteindelijk de deksel erop! En nu staat de aanstaande peren/esdoorncider naast de vergistingsfles uit experiment #2 (let trouwens op de prachtige kleur daarvan).

het klaart op

Mijn gemoed is vandaag wat zwaar. Ik kan er in het algemeen slecht tegen als er chemische bedrijven afbranden. In het bijzonder als de wind onze kant op staat. Een professionele speechschrijver, met wie ik vandaag te maken had, schreef dat iemand ´leiderschap vertoonde´. En dan regende het ook nog de hele dag...

Gelukkig klaart er wel iets (op). Het is mijn appelcider, na negen dagen gisten. Kort geleden was de drank nog ongezellig troebel, ergens tussen geel, oranje en bruin in. Nu begint de cider te klaren en wordt de kleur mooi roodbruin. Het waterslot bubbelt nog wel, maar met tussenpozen van enkele seconden. Zonder de kennis van experiment #1, zou ik wellicht morgenavond al gaan bottelen. Maar ik houd mij in en wacht in ieder geval tot het weekeinde. Binnenkort ben ik weer blij.

een kwestie van gisten

Afgelopen dinsdag, nu vijf dagen geleden, is experiment #2 in de vergistingsfles gegaan. De blog-editor kent het woord vergistingsfles overigens niet en geeft als een van de alternatieven "vergiftigingsdood"... Op zich wel toevallig dat ik hier nu op kom, want ik kwam het vandaag ook tegen, toen ik wat artikelen zocht over  ´alcoholgisting´. Hieronder overigens een kort filmpje dat ik gisteren maakte van de gisting-activiteit in de fles.

Alcoholgisting is een fermentatieproces, waarbij glucose (suiker) wordt omgezet in ethanol (alcohol) en koolstofdioxide. Het proces is anaeroob, dus er wordt geen zuurstof bij gebruikt. Je hebt er gistculturen, de juiste temperatuur en de juiste Ph-waarde voor nodig. Mocht er toch zuurstof bij komen, dan gaat de gist ´aeroob dissimileren´. Dat betekent dat er geen alcohol meer geproduceerd wordt, maar azijnzuur, melkzuur en methanol. Vooral bij dat laatste was ik even getriggerd, want methanol is de giftige alcohol-variant. Je moet er niet te veel van binnenkrijgen, want het kan leiden tot blindheid en ... "vergiftigingsdood".

Het schijnt dat er bij het maken van appelcider, net zoals bij alle wijn, altijd een kleine hoeveelheid methanol wordt aangemaakt. Maar veel te weinig om schadelijk te zijn. Dat wordt natuurlijk anders als je zou besluiten om appelwijn te gaan distilleren. Bij het ondeskundig stoken kunnen wel degelijk gevaarlijke hoeveelheden methanol worden aangemaakt. Nou ja, ik was ´t toch niet van plan en het is bovendien bij wet verboden.

Experiment #2

Na het explosieve eerste experiment heb ik er een goed voornemen bij: voordat je gaat experimenteren, eerst een paar keer precies volgens het recept werken. En pas daarna kleine veranderingen aanbrengen. Maar bij experiment #2 gaat dat niet meer lukken. Sinds eergisteren staat er namelijk al een tweede fles met appelcider te borrelen. Het recept:

In totaal 1 liter biologische appelsiroop opgelost in 7,2 liter water. Daarna 500 gram suiker toegevoegd en opgewarmd tot ca. 33 graden Celsius. Als laatste 5 gram champagnegist erbij en een theelepel citroenzuur toegevoegd. En daarna de vergistingsfles gevuld. Als je dat zonder knoeien wilt doen, moet je daar een trechter voor gebruiken. Die heb ik dus gisteren ook maar eens gekocht.

Een paar uur na het afvullen van de vergistingsfles, begon het waterslot al te borrelen. En dat doet het nog steeds flink. Ben benieuwd!

Experiment # 1 mislukt

Ik weet het: experimenten kunnen eigenlijk nooit mislukken, want je leert er altijd van. En toch is deze keer ´het maken van lekkere appelcider´ jammerlijk mislukt. Vanavond heb ik de negen flessen van experiment #1 in een gecontroleerde omgeving (de douchecel van onze badkamer) tot ploppen gebracht. Een reconstructie:

Woensdag 15 december 2010

Na mijn eerste, succesvolle poging om zelf appelcider te maken, met behulp van een kant-en-klaar-pakket van Brouwmarkt, vond ik dat het tijd was om het zelf te gaan doen. Ik had het plan opgevat om cider te maken op basis van biologisch appelsap. Dit is een bijzonder smakelijk appelsap dat ongefilterd is. Vandaag was het dus zover. Ik besloot om te gaan werken met mijn 10 liter vergistingsfles. In totaal 7 liter appelsap klaargezet, 250 gram suiker en 1 gram champagnegist. Eerst de vergistingsfles goed gereinigd (alleen met heet water, geen sulfiet).

Vervolgens de eerste 4 liter appelsap in een grote witte pan op 32 graden Celsius gebracht. Hierin 250 gram kristalsuiker opgelost. Dit mengsel in de vergistingsfles fles gegoten. Daarna nog 3 liter sap opgewarmd (ook ca. 32 graden Celsius), en hierin de gist opgelost. Dit ook in de fles gegoten (en om te zorgen dat alle gist werd gebruikt, de pan nog twee keer met een klein beetje kraanwater gespoeld en dit ook in de 10 liter fles gegoten).

Voor de gist heb ik dus een zakje champagne gist (Brouwmarkt.nl) gebruikt. Het zakje bevat in totaal 5 gram. Hiervan heb ik ongeveer 1/5 deel gebruikt, dus ca. 1 gram. Op het zakje staat namelijk dat het geschikt is voor 50 liter wijn.

Na de bereiding heb ik de fles boven op de zolderkamer gezet, gezellig warm naast de radiator. Een paar uur na de bereiding begon het waterslot al een beetje op druk te komen... 

Het gisten leek de dagen daarna niet zo door te zetten. Even met mijn broer overlegd: hij vond 1 gram gist een beetje te weinig, vandaar dat ik er twee dagen later ongeveer 2,5 gram heb bijgedaan. Ook daarna wilde het gisten nog niet echt doorzetten. Het slot wilde wel borrelen, maar alleen als ik de fles even flink heen en weer schudde. Maar zaterdag kwam ik er achter. Ik zag namelijk dat de fles wel degelijk flink aan het gisten waser was een continue stroom piepkleine belletjes die langs het glas omhoog gingen. Alleen bleek de rubberen dop niet goed af te dichten. Na het vastsnoeren (veter uit mijn regenjas gebruikt) van de dop was het euvel verholpen: het waterslot borrelt nu als nooit tevoren, ten teken dat het gistingsproces goed op gang was. Ik ben benieuwd!

Dinsdag 21 december 2010

´s Avonds laat de biologische cider van experiment # 1 gebotteld. Eerst de benodigde flessen goed gereinigd met water en daarna gespoeld met een mengsel van sulfiet en citroenzuur. Ik begon er rond half twaalf ´s avonds pas mee, vrij laat dus, maar ik had er een soort van zin in. Gelukkig maar, want het heeft toch ruim een uur geduurd voor ik 9 flessen had schoongemaakt, gevuld en afgestopt.

De dag erna zag ik dat zich een soort troebel schuim bovenop de vloeistof in de flessen had gevormd.

Dinsdag 28 december
Ik zie dat alle stoppen in de flessen een beetje omhoog zijn gekomen, tegengehouden door de stalen kooitjes. Slecht nieuws, want die stoppen zijn er slechts met grote moeite in te krijgen: ik krijg ze er alleen in door de flessen op de vloer te zetten en de stoppen er m.b.v. een handdoek in de hand met kracht (en mijn volle gewicht ) in te persen. Als ze uit zichzelf omhoog komen, dan betekent dat dat er enorm veel druk in de flessen is opgebouwd. 

Woensdag 29 december
Vandaag bleek dat ook. Ik besloot bij wijze van experiment om een fles te openen. Voor zekerheid in de badkamer. Dat was een goede keuze, want zodra ik het stalen kooitje had losgedraaid, schoot de plastic stop los en spoot de fles letterlijk voor driekwart leeg. Tot aan het plafond. Een zure lucht vulde de badkamer en ik dacht: "Geuze Boon"...
M. kwam de badkamer in ("Papa, ik dacht dat er vuurwerk was...") Ik besloot om alle resterende acht flessen gecontroleerd tot ploppen te brengen. In onderbroek, in de douchecel. Dat vond M. heel erg grappig. Hij stond er de hele tijd bij te dansen en te giechelen. Bij vrijwel alle flessen spoot de inhoud voor driekwart weg. De laatste restjes heb ik nog bij elkaar gegoten: in totaal bleef er ruim een fles met troebele, zure cider over. Natuurlijk moest ik er iets van proeven. En inderdaad: smaakt als een Geuze: heel erg zuur en redelijk wat alcohol...

Jammer dat deze ´jaargang´ verloren is gegaan. Zonde van het prachtige biologische appelsap. Maar ik probeer lessen te trekken (weet nu nog even niet welke) zodat het de volgende keer beter zal gaan...